Informacja dla osób zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy

INFORMACJA DLA OSÓB ZAREJESTROWANYCH W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY

I Status bezrobotnego

Status bezrobotnego ma osoba która:
1. Nie jest zatrudniona tzn. nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą.
2. Nie wykonuje innej pracy zarobkowej tzn. nie wykonuje pracy lub nie świadczy usług na podstawie umów cywilno-prawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych.
3. Jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia:
- w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej,
- co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy - w przypadku osoby niepełnosprawnej, zdolnej i gotowej do podjęcia zatrudnienia.
4. Nie uczy się w szkole, z wyjątkiem osoby uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych.
5. Ukończyła 18 lat.
6. Nie ukończyła 60 lat - kobieta lub 65 lat - mężczyzna.
7. Nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.
8. Nie pobiera nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego - po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności.
9. Nie pobiera na podstawie przepisów o pomocy społecznej zasiłku stałego.
10. Nie pobiera, na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania.
11. Nie pobiera po ustaniu zatrudnienia świadczenia szkoleniowego.
12. Nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w takim gospodarstwie rolnym.
13. Nie uzyskuje przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym z działów specjalnych produkcji rolnej, chyba że dochód z tych działów, obliczony dla ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych, nie przekracza wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 2 ha przeliczeniowych ustalonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o podatku rolnym, lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym  z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w takim gospodarstwie.
14. Nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis:
- zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo
-  nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.
15. Zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej, a fakt ten udokumentowała stosowną decyzją właściwego organu.
16. Nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników.
17. Nie jest osobą tymczasowo aresztowaną lub nie odbywa kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem kary pozbawienia wolności odbywanej poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego.
18. Nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych.
19. Zarejestrowała się we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) – powiatowym urzędzie pracy, a jeżeli nie jest zameldowana, w powiatowym urzędzie pracy na którego obszarze działania przebywa.
Nie stanowi przeszkody do nabycia oraz posiadania statusu bezrobotnego:
a) wykonywanie przez wolontariuszy świadczeń odpowiadających świadczeniu pracy na zasadach określonych w przepisach o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, jeżeli wolontariusz przedstawi właściwemu powiatowemu urzędowi pracy porozumienie z korzystającym;
b) odbywanie praktyki absolwenckiej na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 lipca 2009r. o praktykach absolwenckich (Dz. U. Nr 127, poz. 1052), jeżeli praktykant przedstawi właściwemu powiatowemu urzędowi pracy umowę o praktykę absolwencką.

II Utrata statusu bezrobotnego ( art. 33 ust. 4 ustawy)

Zarejestrowana osoba traci status bezrobotnego, gdy:
1. Nie spełnia warunków określonych w pkt I niniejszej informacji.
2. Otrzymała pożyczkę z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub instytucji z udziałem środków publicznych na podjęcie działalności pozarolniczej lub rolniczej albo otrzymała jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu otrzymania środków na podjęcie działalności.
3. Otrzymała jednorazowo środki z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub z instytucji z udziałem środków publicznych na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej lub na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu otrzymania środków na podjęcie działalności lub na wniesienie wkładu.
4. Rozpoczęła realizację indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego lub podpisała kontrakt socjalny; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu rozpoczęcia realizacji indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego lub podpisania kontraktu socjalnego.
5. Odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia odmowy na okres: 120 dni w przypadku pierwszej odmowy, 180 dni w przypadku drugiej odmowy, 270 dni w przypadku trzeciej i każdej kolejnej odmowy.
6. Nie stawiła się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomiła w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 5, w zależności od liczby niestawiennictw.
7. Z własnej winy przerwała szkolenie, staż lub wykonywanie prac społecznie użytecznych , lub inną formę pomocy  określoną w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia przerwania na okres wskazany w pkt 5.
8. Po skierowaniu nie podjęła szkolenia, przygotowania zawodowego  dorosłych, stażu, wykonywania prac społecznie użytecznych lub innej formy pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu skierowania na okres wskazany w pkt 5.
9. Pozostaje niezdolna do pracy wskutek choroby lub przebywania w zakładzie lecznictwa odwykowego przez nieprzerwany okres 90 dni, przy czym za okres nieprzerwany uważa się również okresy niezdolności do pracy wskutek choroby lub przebywania w zakładzie lecznictwa odwykowego w sytuacji, gdy każda kolejna przerwa między okresami niezdolności do pracy wynosi mniej niż 30 dni kalendarzowych; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu 90 - dniowego.
10. Nie przedstawiła zaświadczenia o niezdolności do pracy wskutek choroby lub opieki nad chorym członkiem rodziny na druku ZUS ZLA (z wyjątkiem odbywających leczenie w zakładzie lecznictwa odwykowego); pozbawienie statusu bezrobotnego następuje z pierwszym dniem niezdolności do pracy.
11. Z własnej winy przerwała program przygotowania zawodowego dorosłych, nie przystąpiła do egzaminu kwalifikacyjnego, czeladniczego lub sprawdzającego.
12. Nie stawiła się w powiatowym urzędzie pracy właściwym dla nowego miejsca zamieszkania
w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania.
13. Złożyła taki wniosek.

III Obowiązki bezrobotnego

1. Bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy,
w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy (art.33 ust.3 ustawy).
 Odbywanie przez bezrobotnego praktyki absolwenckiej stanowi uzasadnioną przyczynę niespełnienia obowiązku o którym mowa powyżej (art. 33 ust 3a ustawy).
2. Bezrobotny ma obowiązek przyjmowania odpowiedniej pracy tj. zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, które podlegają ubezpieczeniom społecznym i do wykonywania których bezrobotny ma wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu albo przygotowaniu zawodowym dorosłych, a stan zdrowia pozwala mu na ich wykonywanie oraz łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekracza 3 godzin, za wykonywanie których osiąga miesięcznie wynagrodzenie brutto, w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy (art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy).
3. Osoba, która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, jest obowiązana do zwrotu kosztów szkolenia,
z wyjątkiem przypadku, gdy przyczyną nieukończenia szkolenia  było podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej (art. 41 ust. 6 ustawy).
4. Bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz   o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku (art. 74 ustawy). Bezrobotny, który podjął zatrudnienie, inną pracę zarobkową lub działalność gospodarczą bez powiadomienia o tym właściwego powiatowego urzędu pracy, podlega karze grzywny nie niższej niż 500 zł. (art. 119 ust. 2).
5. Bezrobotny, który w okresie nie dłuższym niż 10 dni, przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie za granicą lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Zasiłek za ten okres nie przysługuje. Całkowity okres zgłoszonego pobytu za granicą oraz braku gotowości do pracy z innego powodu nie może przekroczyć łącznie 10 dni w okresie jednego roku kalendarzowego (art.75 ust.3 ustawy).
6. Bezrobotny jest obowiązany do składania lub przesyłania powiatowemu urzędowi pracy  pisemnego oświadczenia o przychodach pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz innych dokumentów niezbędnych do ustalenia jego uprawnień do świadczeń przewidzianych w ustawie w terminie 7 dni od dnia uzyskania przychodów.
7. Zarejestrowana osoba jest zobowiązana do niezwłocznego informowania powiatowego urzędu pracy o wszelkich zmianach danych podanych w karcie rejestracyjnej.
8. Osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne (art. 76 ust. 1 ustawy).
Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się:
1) świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach;
2) świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie;
3) zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78 ustawy;
4) koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 41 ust. 6;
5) koszty przygotowania zawodowego dorosłych, w przypadku określonym w art.53 h ust.1;
6) zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem   sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub  odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę;
7) świadczenie pieniężne wypłacone z Funduszu Pracy za okres po śmierci uprawnionego;
8) świadczenie przedemerytalne wypłacone w kwocie zaliczkowej, jeżeli organ rentowy odmówił wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego.
Kwoty nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art.76 ust.6 ustawy).
9. Roszczenia do należnych a niepobranych kwot zasiłków dla bezrobotnych i innych świadczeń finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 6 miesięcy od dnia postawienia ich do dyspozycji.
10. O każdym przypadku zmiany zameldowania lub pobytu bezrobotny obowiązany jest zawiadomić powiatowy urząd pracy, w którym jest zarejestrowany, podając aktualne miejsce zameldowania lub pobytu.
11. Na wniosek osoby, o której mowa w pkt 10 powiatowy urząd pracy przesyła odpisy karty rejestracyjnej oraz innych dokumentów do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na aktualne miejsce zameldowania lub pobytu tej osoby.
12. Osoba, która zmieniła miejsce zamieszkania, zgłasza się w powiatowym urzędzie pracy, właściwym dla aktualnego miejsca zamieszkania w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania.
13. W przypadku czasowej niezdolności do pracy, bezrobotny jest obowiązany zawiadomić powiatowy urząd pracy w terminie 2 dni od dnia wystawienia zaświadczenia lekarskiego oraz dostarczyć to zaświadczenie w terminie 7 dni od dnia jego wystawienia (§ 7 ust. 2 rozp.).
14. Bezrobotny odbywający szkolenie, staż lub przygotowanie zawodowe dorosłych organizowany przez inny podmiot niż PUP jest obowiązany zawiadomić o tym fakcie urząd pracy.

IV  Utrata prawa do zasiłku

Bezrobotny traci prawo do zasiłku lub uzyskuje do niego prawo po określonym w ustawie czasie gdy:
1. Odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie - zasiłek przysługuje po okresie 120 dni w przypadku pierwszej odmowy,180 dni w przypadku drugiej odmowy
i 270 dni w przypadku trzeciej i każdej kolejnej odmowy (art. 75 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy).
2. Po skierowaniu nie podjął szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, stażu, wykonywania prac społecznie użytecznych lub innej formy pomocy określonej w ustawie – zasiłek przysługuje po okresie 120 dni w przypadku pierwszej odmowy,180 dni w przypadku drugiej odmowy i 270 dni w przypadku trzeciej i każdej kolejnej odmowy(art.75 ust. 1 pkt 1a i ust. 2 pkt 1 ustawy).
3. W okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w powiatowym urzędzie pracy rozwiązał stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, chyba że porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania lub pracownik rozwiązał umowę o pracę w trybie art.55 §11. Ustawy z dnia 26 czerwca 1974r.-Kodeks pracy – zasiłek nie  przysługuje przez 90 dni (art. 75 ust. 1 pkt 2 i ust.2 pkt 2 ustawy).
4. W okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy spowodował rozwiązanie ze swej winy stosunku pracy lub stosunku służbowego bez wypowiedzenia – zasiłek nie przysługuje przez okres 180 dni (art. 75 ust. 1 pkt 3 i ust.2 pkt 3 ustawy).
5. Otrzymał przewidziane w odrębnych przepisach świadczenie w postaci jednorazowego ekwiwalentu pieniężnego za urlop górniczy, jednorazowej odprawy socjalnej, zasiłkowej, pieniężnej po zasiłku socjalnym, jednorazowej odprawy warunkowej lub odprawy pieniężnej bezwarunkowej – po upływie okresu, za który otrzymał ekwiwalent lub odprawę (art.75 ust.1 pkt 4 i ust. 2 pkt 4 ustawy).
6. Otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę – po upływie okresu za który otrzymał odszkodowanie (art. 75 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 pkt. 4 ustawy).
7. Odbywa odpłatną praktykę absolwencką i otrzymuje z tego tytułu miesięczne świadczenie pieniężne w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 75 ust. 1 pkt 7).
8. Zarejestrował się jako bezrobotny w okresie, zgłoszonego do ewidencji działalności gospodarczej, zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej – zasiłek nie  przysługuje przez 90 dni (art. 75     ust. 1 pkt 8 i ust.2 pkt 2 ustawy).
9. Okres pobierania zasiłku ulega również skróceniu o okres zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych, robót publicznych oraz o okres odbywania stażu, szkolenia lub przygotowania zawodowego dorosłych przypadających na okres, w którym przysługiwałby zasiłek oraz o okresy  nieprzysługiwania zasiłku, o których  mowa w art. 75 ust. 1-3  (art. 73 ust. 4 ustawy).
Bezrobotny, który nabył w Rzeczypospolitej Polskiej prawo do świadczeń z tytułu bezrobocia i udaje się do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a także do państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej (Lichtenstein, Islandia i Norwegia) oraz do państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, którzy mogą korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umów zawartych przez te państwa ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, w celu poszukiwania pracy, zachowuje prawo do tych świadczeń na zasadach określonych     w przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Bezrobotny musi zgłosić zamiar wyjazdu w celu poszukiwania pracy w powiatowym urzędzie pracy w którym jest zarejestrowany, a następnie złożyć wniosek do wojewódzkiego urzędu pracy o wydanie formularza U2 (E-303).
Bezrobotni powyżej 50 roku życia, po upływie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania w PUP mogą ubiegać się o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, jeżeli spełniają warunki do nabycia tego świadczenia, określone w przepisach o świadczeniach przedemerytalnych (art. 58 ustawy).

Wyjaśnienia skrótów użytych w nawiasach:
• USTAWA: ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zmianami)
• ROZP.: rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz.U. z 2009r. Nr  136 poz. 1118 z późn. zm.)